
Je pakt je agenda erbij. Sinterklaas bij je zus. De kerstborrel van je werk. Twee kerstdagen, waarvan één met gourmetten. Oudejaarsavond met oliebollen. En ergens daartussen nog een verjaardag, want die zijn er altijd.
En je denkt: hoe kom ik hier doorheen zonder dat mijn broek in januari knelt?
Hier is het eerlijke antwoord. Afvallen tijdens de feestdagen is voor de meeste vrouwen geen haalbaar doel. Op gewicht blijven wel. Gemiddeld komen mensen in deze weken zo'n halve kilo aan, en die halve kilo blijft vaak gewoon zitten. Na je 50e plakt hij nog makkelijker. Met een plan per afspraak en je gewone maaltijden overdag houd jij de regie.
In deze blog lees je waarom dat zo werkt in je lijf, en wat je er concreet mee doet.
Hoeveel kom je aan tijdens de feestdagen?
Gemiddeld een halve kilo, soms tot een kilo. Dat klinkt als niks. En dat is precies het probleem.
Voor een kilo lichaamsvet heb je ongeveer 7700 calorieën extra nodig. Dat haal je niet met één kerstdiner. Wat wel gebeurt: van half november tot begin januari eet je net iets vaker net iets meer dan je lijf nodig heeft. Een pepernoot hier, een bitterbal daar, een tweede glas bij de borrel. Zes weken lang.
En dan komt het stuk dat niemand je vertelt. Uit onderzoek blijkt dat die halve kilo na de feestdagen meestal niet vanzelf verdwijnt. Hij blijft. Volgend jaar komt er weer een halve kilo bij. En het jaar daarna weer. Zo sluipen er in tien jaar kilo's bij zonder dat je ooit één moment kunt aanwijzen waar het misging.
Waarom kom je na je 50e zo gemakkelijk aan?
Omdat je lijf rond de overgang anders is gaan werken. Je bouwt makkelijker vet op en je verliest spiermassa.
Groot onderzoek onder vrouwen rond de overgang laat zien dat het tempo waar in het lichaam vet op slaat, bij de start van de overgang ongeveer verdubbelt, terwijl de spiermassa afneemt. Het venijnige: op de weegschaal zie je daar weinig van, want het ene compenseert het andere. Maar spieren verbruiken energie, ook als je op de bank zit. Minder spieren betekent dat je lijf met minder brandstof toekomt.
Vertaald naar december: de marge is kleiner geworden. Wat je vroeger met twee keer extra wandelen weer kwijt was, blijft nu zitten. En vaak op de plek waar je het het minst wilt: rond je buik.
Dat ligt niet aan jou. Dat is je lijf dat zich aanpast aan een nieuwe fase. Hoe meer je snapt wat er gebeurt, hoe beter je erop kunt sturen.
Ik merkte het zelf ook toen de overgang begon. Alles wat ik wist, kon ik opnieuw leren. Het werkte gewoon anders.
Waarom staat de weegschaal na kerst zo hoog?
Omdat je lijf water vasthoudt, en dat is geen vet.
Na een paar dagen met meer zout, meer brood en aardappels en later eten, slaat je lijf extra vocht op. Koolhydraten nemen in je spieren water mee, en zout doet de rest. Daarbij zit je darm nog vol met het eten van gisteren. Zo kan de weegschaal op 27 december zomaar twee kilo meer aangeven dan begin december.
Dat getal is geen eindstand. Geef je lijf drie tot vier dagen je gewone ritme, en dan zie je pas wat er echt is bijgekomen. Meer over hoe dat werkt, lees je in mijn blog over vocht vasthouden.
Heeft het zin om in december op te letten, of begin ik in januari?
Het heeft zin, juist nu. Wat je in december niet aankomt, hoef je in januari ook niet kwijt te raken.
Ken je dit? Je staat op een verjaardag, je neemt een stuk taart dat je eigenlijk niet van plan was. En dan komt dat zinnetje: het is toch al verpest. De rest van de avond gaat de schaal met hapjes rond, en jij doet gezellig mee. Thuis volgt zinnetje nummer twee: in januari begin ik opnieuw.
Dat zinnetje voelt als rust. Maar januari heeft geen toverstaf. Het is de maand waarin je met een paar kilo extra start, in de kou, met een lege agenda en weinig zin.
Wat werkt: één stuk taart is één stuk taart. Het volgende eetmoment is gewoon een nieuw moment. Je pakt je plan op bij je volgende maaltijd. Niet maandag, niet in januari. Bij de volgende maaltijd.
Eet je overdag minder als je 's avonds een kerstdiner hebt?
Nee. Eet overdag gewoon je maaltijden, met genoeg eiwit erin.
Het voelt slim: sparen voor vanavond. Maar wie uitgehongerd aan tafel schuift, eet sneller, meer en vaak precies de dingen waar je later van baalt. Je hongerhormonen zijn dan al uren aan het roepen en je verzadigingsgevoel loopt achter de feiten aan.
Een ontbijt met eiwit (eieren, kwark, yoghurt) en een gewone lunch zorgen ervoor dat je 's avonds aan tafel zit met trek, niet met honger. Dat is een groot verschil. Met trek kies je. Met honger graai je.
Hoe geniet je zonder dat je je daarna rot voelt?
Door vooraf te kiezen waar je écht van geniet, en de rest te laten staan.
Ik gebruik daar zelf een simpele vraag voor. Is dit een 10+? Is het dat waard, de calorieën en die knellende knoop van mijn broek? Is het antwoord ja, dan neem ik het en geniet ik er volop van. Is het nee, dan laat ik het staan. Het standaard zakje chips op de salontafel haalt bij mij nooit een 10. De zelfgemaakte taart van een vriendin vaak wel.
Het mooie is: als je bewust kiest, hoef je achteraf niks goed te maken. Geen compenseren, geen inhalen. Je hebt gewoon genoten.
Wat het lastig maakt, zijn vaak de zinnetjes die in je hoofd meelopen. Ik wil niet opvallen. Nee zeggen is onbeleefd. Een goede gastvrouw zet er iets lekkers bij. Die zinnetjes laten jou eten voor een ander. Herken je ze, dan heb je al een keuze terug.
Wat je hiermee kunt
Geen lijstje met "drink genoeg water". Dit zijn de dingen die in december echt verschil maken.
1. Maak je decemberkaart. Pak je agenda en zet alle afspraken van Sint tot oud en nieuw onder elkaar. Geef elke afspraak een cijfer: hoeveel betekent dit moment voor jou? Kies er drie of vier waar je vol voor gaat. De rest is een gewone dag met een gezellig randje. Die kerstborrel op je werk? Daar ga je voor de collega's, niet voor de toastjes.
2. Kies per afspraak je 10+. Bedenk vooraf wat je daar echt lekker vindt. Het tiramisù van je schoonzus, de oliebol van die ene kraam. Dat neem je. De rest laat je gaan.
3. Heb een zin klaar. Het moment dat iemand de schaal onder je neus houdt, is niet het moment om na te denken. "Wat ziet dat er lekker uit, ik neem straks een stukje." Klaar. Niemand kijkt raar op, en straks bepaal jij.
4. Neem zelf iets mee. Ook als ze zeggen dat je niks hoeft mee te nemen. Een schaal met iets wat jij lekker vindt én wat bij je past, staat er dan gewoon tussen. Niemand vraagt waarom.
5. Leg halverwege je bestek neer. Even een slok water, even rondkijken. Heb ik nog trek? Of eet ik door omdat het er staat? Dat ene moment geeft je de keuze terug.
6. Blijf kijken waar je staat. In een Engels onderzoek kwam de groep die in december twee keer per week op de weegschaal stond en het opschreef, niet aan. De andere groep wel. Het gaat niet om het getal. Het gaat erom dat je merkt wat er gebeurt, voordat het een verrassing in januari wordt.
Een moment uit de praktijk
Een deelnemer zei tegen me: "Ze zeggen altijd: je hoeft niks mee te nemen, we hebben alles in huis. Ja. Alles wat ik niet wil eten."
Herkenbaar, toch? Je wilt geen gedoe. Je wilt niet de vrouw zijn met haar eigen bakje. Dus eet je wat er staat, en denk je op de terugweg: waarom deed ik dat nou weer?
We hebben toen samen haar decemberkaart gemaakt. Bij elke afspraak schreef ze op wat haar 10+ daar was, en wat ze zelf zou meenemen. Het verschil zat niet in minder genieten. Het zat erin dat zij vooraf had gekozen, in plaats van de schaal op tafel.
Veelgestelde vragen
Kun je afvallen tijdens de feestdagen? Het kan, maar voor de meeste vrouwen is op gewicht blijven het slimste doel. Lukt dat, dan start je januari zonder achterstand.
Hoeveel kom je gemiddeld aan met kerst? Gemiddeld een halve tot een hele kilo over de hele feestperiode. Het lastige is dat dit gewicht daarna vaak blijft zitten.
Wanneer kan ik na kerst het beste wegen? Wacht drie tot vier dagen na het laatste grote feestmaal. Dan is het meeste extra vocht weg en zie je wat er echt is bijgekomen.
Is het slim om een maaltijd over te slaan voor het kerstdiner? Nee. Eet overdag gewoon, met genoeg eiwit. Dan zit je met trek aan tafel en niet met honger, en kies je makkelijker.
Waarom kom ik na mijn 50e sneller aan in december? Rond de overgang neemt je spiermassa af en sla je makkelijker vet op. Je lijf heeft daardoor minder nodig, dus extra eten blijft sneller hangen.
December met een plan
December hoeft geen strijd te zijn. Het vraagt wel iets anders dan vroeger, omdat je lijf anders is gaan werken. Wie snapt wat er gebeurt, kiest makkelijker.
Merk je dat je elk jaar tegen dezelfde zinnetjes aanloopt? Het is toch al verpest. In januari begin ik opnieuw. Dan zit het niet in kennis, maar in patronen. Daar werk je aan in Grip op je eetgedrag: twaalf weken, in je eigen tempo, met concrete handvatten voor voeding, gedrag en gewoontes.
Wil je eerst weten waar jij staat? Doe de gratis Bodyscan. In vijf minuten weet je wat er speelt in je lijf, wat het nodig heeft en wat je logische eerste stap is.
Fijne feestdagen,
Helga Sierat helpt sinds 2005 vrouwen snappen wat hun lijf nodig heeft. Ze is gewichtsconsulent, orthomoleculair kPNI-therapeut en GLP-1 consulent, en weet uit eigen ervaring wat de overgang met je lijf doet. Met Body Management® leert ze vrouwen van 50+ gezond afvallen en gezond ouder worden, zonder dieet en met kennis.
Bronnen:
- Winter Holidays and Their Impact on Eating Behavior: A Systematic Review. Nutrients, 2023; 15(19): 4201.
- Greendale GA, et al. Changes in body composition and weight during the menopause transition. JCI Insight, 2019; 4(5): e124865.
- Mason F, et al. Effectiveness of a brief behavioural intervention to prevent weight gain over the Christmas holiday period: randomised controlled trial. BMJ, 2018; 363: k4867.
----











